بورس بهتر است یا ارز دیجیتال؟

مقایسه بورس و ارز دیجیتال به لحاظ فنی درست نیست، چرا که بورس ایران و ماهیت ارز دیجیتال بسیار متفاوت است. در این پست آموزشی قصد داریم ماهیت سرمایه‌گذاری، ترید و همچنین استراتژی برنده معاملاتی در هر بازار را به شما آموزش دهیم. به صورت اصولی یک معامله‌گر یا یک سرمایه‌گذار در زمان مناسب از هر دو بازار استفاده می‌کند. بازار بورس می‌تواند یک رشد امن و پایدار به دارایی شما دهد و بازار ارز دیجیتال می‌تواند سودهای کوچک و مقطعی در اختیار شما قرار دهد.

بورس چیست؟

بورس یک بازار معاملاتی گسترده است که در آن اوراق دولتی هر کشور، سهام، کالا و انرژی معامله می‌شود. برخی از معاملات برای عموم مردم آزاد است و برخی دیگر از معاملات مختص کاربران حقوقی است. خرید و فروش در بورس می‌تواند با اهرم معاملاتی و اعتبار کارگزاری صورت گیرد. نکته بسیار مهم تنوع کلاس دارایی در بورس است. در بورس ایران از طلا و ملک گرفته تا سهام شرکت‌های تولیدی و خدماتی قابل خرید و فروش است.

البته صندوق‌های قابل معامله کالایی یا ETF ارز دیجیتال نیز با هدف مدیریت ریسک مردم عرضه شده است. به عنوان مثال اگر شما آینده صنعت خودرو را مثبت می‌دانید و نمی‌دانید که کدام سهام خودرویی برای شما مناسب است، می‌توانید صندوق‌های خودرویی را خریداری کنید. در بورس اوراق بهادار می‌توانید صندوق‌های ارز دیجیتال نیز خریداری کنید. (البته در بورس ایران قوانین صندوق‌های ارز دیجیتال مشخص شده است اما پذیره‌نویسی برای شرکت عموم هنوز اعلام نشده است)

ارز دیجیتال چیست؟ (بازار کریپتوکارنسی)

ارز دیجیتال نوعی دارایی است که ماهیت آن فیزیکی نیست و در شبکه بلاکچین وجود دارد. مجموعه ارزهای دیجیتال در یک بازار به نام بازار کریپتوکارنسی معامله می‌شود. توجه داشته باشید که در ایران بازار کریپتوکارنسی به بازار ارز دیجیتال یا بازار رمز ارز نیز شناخته می‌شود. ارزهای دیجیتال نیز تنوع بسیار زیادی دارند، برخی از آن ها با هدف توسعه تکنولوژی در دنیای فیزیکی یا اقتصاد آزاد عرضه شده‌اند. برای معامله ارزهای دیجیتال نیاز صرافی ارزهای دیجیتال  است که در ایران بهترین گزینه برای شما ایکس پی خواهد بود که هیچ کارمزدی برای خرید و فروش ندارد.

توجه داشته باشید که بازار ارز دیجیتال ریسک بسیار زیادی دارد و اگر بدون دانش فاندامنتال و تکنیکال اقدام به خرید کنید احتمال صفر شدن دارایی شما وجود دارد. البته این ریسک در بازار بورس اوراق بهادار نیز وجود دارد اما به مراتب کمتر خواهد بود. معمولا افراد ریسک‌پذیر برای سرمایه‌گذاری بخشی از دارایی خود را به ارزهای دیجیتال اختصاص می‌دهند و بخشی دیگر را به دارایی‌های کم‌ریسک اختصاصی خواهند داد. در سال 2026 برخی از بانک‌های مرکزی دنیا واحد پول ملی خود را در قالب رمزارز نیز در اختیار مردم قرار می‌دهند.

تفاوت بورس و ارز دیجیتال 

شباهت‌های بازار بورس و ارز دیجیتال 

در این بخش ماهیت هر دو بازار به لحاظ فاندامنتال، ریسک‌پذیری، تکنیکال و همچنین روانشناسی بازار بررسی می‌کنیم. ملاک بررسی ما نیز سهام یا ارزهای دیجیتال در مقیاس بزرگ است. شت کوین‌ها و سهام‌های پروژه‌ای در این بررسی جایی ندارند.

• عرضه و تقاضا تعیین کننده قیمت سهام و ارز دیجیتال

مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده قیمت در هر دو بازار بورس و ارز دیجیتال، قانون «عرضه و تقاضا» است. فارغ از اینکه تحلیل‌های تکنیکال یا مفاهیم فاندامنتال چه می‌گویند، قیمت یک دارایی تنها زمانی افزایش می‌یابد که حجم سفارش‌های خرید (تقاضا) بر حجم سفارش‌های فروش (عرضه) غلبه کند.

در بازار بورس، عواملی مانند گزارش‌های سودسازی شرکت‌ها، اخبار افزایش سرمایه یا تغییرات نرخ ارز، مستقیماً انگیزه خریداران را تغییر می‌دهند. اگر تقاضا برای سهام یک شرکت افزایش یابد و فروشندگان تمایلی به فروش نداشته باشند، قیمت به سمت بالا حرکت می‌کند. همین فرآیند در بازار ارزهای دیجیتال نیز حاکم است؛ با این تفاوت که محرک‌های تقاضا در اینجا معمولاً شامل پذیرش تکنولوژی پروژه، لیست شدن در صرافی‌های بزرگ یا حمایت چهره‌های تأثیرگذار است.​

• اخبار اقتصاد کلان روی معاملات تاثیر مستقیم دارد

به صورت کلی اخبار اقتصاد کلان روی تمامی بازارها تاثیرگذار است. روی بازار ایران اخبار اقتصادی آمریکا و همچنین اخبار صرافی‌های بزرگ ارز دیجیتال تأثیرگذار است. از طرف مقابل روی بازار بورس ایران اخبار اقتصاد کلان آمریکا و اخبار اقتصاد کلان ایران تاثیر مستقیم دارد. تمامی بازارهای سهام و بازارهای کریپتوکارنسی نسبت به اخبار نرخ بهره آمریکا تاثیرپذیر هستند. زمانی که نرخ بهره آمریکا افزایش پیدا می‌کند، ارزهای دیجیتال ریزشی خواهند شد.

از طرف مقابل با کاهش ارزش کامودیتی‌ها بازار بورس ایران نیز درگیر کاهش قیمت خواهد شد. تفسیر اخبار اقتصاد کلان خود یک مهارت ویژه است و بدون آن درک حرکات قیمت در بازار ساده نیست.

• چرخه های رونق و رکود با توجه به حرکات لیدرهای بازار

یکی از نقاط مشترک بازار بورس و بازار ارز دیجیتال لیدر محور بودن آن‌ها است. به عنوان مثال در بازار ارز دیجیتال  هر زمان که می‌خواهند یک حرکت بزرگ را شکار کنند به رفتار بیت کوین نگاه می‌کنند. زمانی که بیت کوین رشد می‌کند احتمالا پشت سر آن بازار نیز رشد کند. زمانی که بیت کوین ریزش می‌کند، سایر ارزهای دیجیتال نیز ریزش خواهند کرد.

در مورد بورس ایران نیز هر مقطع زمانی یک لیدر وجود دارد. برخی مواقع لیدر بازار گروه خودرو و سهام خودرو و خساپا است. در گذشته لیدری بازار دست پالایشی‌ها بوده و با حرکت شبندر یا شپنا بازار حرکت می‌کرد. لیدر بودن یک بازار به شما کمک می‌کند که جهت حرکت اصلی را به درستی تشخیص داده و براساس آن شروع به حرکت کنید.

• امکان تحلیل تکنیکال و فاندامنتال وجود دارد

بازار بورس ایران و بازار کریپتوکارنسی هر دو تحلیل محور هستند و اگر سهام یا ارز دیجیتال مناسبی را انتخاب کنید، می‌توانید تحلیل فاندامنتال و تکنیکال آن را انجام دهید. دقت کنید که حجم معاملاتی و همچنین مقیاس آن نسبت به بازار مهم است. زمانی که شما لیدرهای اصلی یا سهام مناسب را پیدا می‌کنید، تحلیل حرکات بازار ممکن می‌شود. از طرف مقابل شت کوین‌ها و سهام پروژه‌ای در بازار ایران به دلیل حجم کم معاملات و نداشتن فاندامنتال مشخص غیرقابل تحلیل خواهند بود.

• جریان سهام و ارز دیجیتال توسط سهامداران عمده مدیریت می‌شود

در بورس تهران، این بازیگران و حقوقی‌ها با کدهای حقیقی خود (کد به کد)، قیمت را دستکاری می‌کنند. برای مثال، ممکن است یک سهم بنیادی عالی داشته باشد، اما چون بازیگر قصد جمع‌آوری سهم در قیمت پایین را دارد، با ایجاد صف فروش مصنوعی، سهامداران خرد را بترساند تا سهمشان را بفروشند. در اینجا، تابلوخوانی و ردیابی پول هوشمند بسیار مهم‌تر از تحلیل صورت‌های مالی است.​

در بازار ارز دیجیتال، این نقش را نهنگ‌ها و مارکت میکرها بازی می‌کنند. در کوین‌هایی با مارکت‌ کپ پایین، یک نهنگ می‌تواند با یک سفارش خرید یا فروش سنگین، قیمت را ده‌ها درصد جابه‌جا کند. حتی در بیت کوین هم نهنگ‌ها با ایجاد دیوارهای خرید و فروش جعلی در اوردر بوک، ذهنیت بازار را به نفع خود تغییر می‌دهند. بنابراین، در هر دو بازار، امکان دستکاری و تغییر روند به صورت مصنوعی وجود دارد.

مزایا و معایب بورس و ارزهای دیجیتال

هر کدام از این بازارها مزایا و معایب خودشان را دارند؛ اما اگر قصد دارید که فعالیت در یکی از آن‌ها را شروع کنید و نمی‌توانید انتخاب کنید، به مطلب بعدی توجه داشته باشید. ما در ابتدا مزایا و معایب هر کدام را به تفصیل بیان کرده و بعد در یک جدول مقایسه می‌کنیم.

مزایای بورس

• صورت‌های مالی به صورت کاملا شفاف در کدال موجود است و می‌توانید ترازنامه، سود واقعی و بدهی‌های شرکت را ببینید که این شفافیت در بسیاری از پروژه‌های کریپتو وجود ندارد.​
• سهام شما به فرزندانتان ارث می‌رسد و سیستم قانونی ایران آن را به رسمیت می‌شناسد، برخلاف کیف پول دیجیتال که اگر کلید خصوصی گم شود، برای همیشه از بین می‌رود.
• برخی شرکت‌ها سالانه تا 45 درصد سود نقدی می‌دهند که رقم قابل توجهی برای بازنشستگان و افراد ریسک‌گریز محسوب می‌شود.​
• اگر هسته معاملات حین معامله «هنگ» کند، نهایتاً سهام شما بعد از باز شدن سامانه همان‌جا است و محو نمی‌شود.
• احراز هویت به صورت هوشمند در سجام انجام می‌شود و نگرانی بابت IP ایرانی، تحریم صرافی خارجی یا نیاز به VPS وجود ندارد.
• وجود دامنه نوسان محدود، جلوی شوک‌های قیمتی شدید و نابودی یک‌باره سرمایه در یک روز را می‌گیرد.
• صندوق‌های سرمایه‌گذاری متنوع (طلا، درآمد ثابت) امکان فعالیت کم‌ریسک را برای افراد غیرحرفه‌ای فراهم می‌کنند.
• بازار بورس ایران به دلیل تورم بالا یکی از معدود بازارهایی است که همیشه ترند صعودی دارد و در بلند مدت سود بسیار خوبی می‌سازد.

معایب بورس

• قیمت سهام به‌ شدت تحت تأثیر قیمت‌گذاری‌های دستوری دولت و تغییرات ناگهانی قوانین صنایع است. اختلال و کندی هسته معاملات در روزهای شلوغ، عملاً فرصت خرید یا فروش لحظه‌ای را از معامله‌گر می‌گیرد.
• گاهی نمادها به دستور ناظر «بسته» می‌شوند و شما حتی اگر بخواهید ضرر را بپذیرید و بفروشید، اجازه معامله ندارید که این وضعیت برای معامله‌گر فلج‌کننده است.
• بازار نسبت به ریسک های ژئوپلیتیک بسیار حساس است و با کوچکترین اخبار بین‌المللی منفی ممکن است تمامی بازار قرمز و صف فروش طولانی شود و در این صورت نقدشوندگی سهام صفر خواهد شد
• برخی مواقع تحلیل فاندامنتال و تکنیکال به دلیل رکود بازار یا دستکاری قیمت توسط دولت بی‌اثر می‌شود. مانند نامه نرخ خوراک پتروشیمی‌ها در اردیبهشت 1402 که روند بازار را به صورت یکباره تغییر داد.

مزایای ارز دیجیتال

• در صورتی که تکنیکال و فاندامنتال یک ارز دیجیتال به درستی بررسی شود امکان کسب سودهای چند صد درصدی دلاری در بازه زمانی کوتاه امکان پذیر است.
• اهرم معاملاتی که توسط صرافی‌های ارز دیجیتال به شما داده می‌شود امکان کسب سود چندین برابر سرمایه اولیه را فراهم می‌سازد.
• معاملات اسپات می‌تواند به صورت خصوصی انجام شود بدون نگرانی از مالیات افراد مبالغ سنگین را با کارمزدی بسیار کم جا به جا کنند.
• برخی از ارزهای دیجیتال که رشد شبکه بلاکچین کمک می‌کنند یک روند همواره صعودی دارند و بلند مدت سودهای عجیب و غریب می‌سازند.
• زمان معاملات محدودیت ندارد و شما در هر ساعتی از شبانه روز می‌توانید به سادگی سرمایه خود را چندین و چند برابر کنید.
• امکان بررسی معاملات در سایز بزرگ که تغییر دهنده روند بازار است، فراهم شده است و افراد می‌توانند بدون مشکل مسیر معاملات نهنگ‌ها را رصد کنند. حتی برخی کانال‌های تلگرامی این اخبار را به صورت رایگان منتشر می‌کند.

معایب ارز دیجیتال

• حرکات سنگین قیمتی می‌تواند حتی با اهرم 2 شما را کال مارجین کند.
• برخی از صرافی‌های ارز دیجیتال کندل سازی می‌کنند و این موضوع موجب استاپ خوردن از بین رفتن سرمایه شما خواهد شد.
• اغلب صرافی‌های ارز دیجیتال بین المللی با ایرانیان کار نمی‌کنند که این بزرگترین چالش است. ممکن است حساب آن ها به سادگی مسدود و دارایی آن‌ها غیر قابل بازگشت شود.
• امکان گم شدن دارایی افراد در شبکه بلاکچین وجود دارد و کوچکترین اشتباه آن ها موجب حذف کامل دارایی خواهد شد.
• بازار ارز دیجیتال پر از پروژه‌های کلاهبرداری با وعده سودهای چند صد درصدی است که فقط برای خالی کردن جیب مردم ساخته شده‌اند.

مقایسه بورس و ارز دیجیتال

بازار بورس و ارز دیجیتال مناسب چه افرادی است؟

بازار بورس ایران یک دنیای معامله‌گری کاملا متنوع است که هر شخص می‌تواند با توجه تجربه و میزان ریسک پذیری خود در یک بخش فعالیت کند. به عنوان مثال افراد حرفه‌ای و تکنیکالیست‌های ماهر می‌توانند در بازار آپشن به صورت دو طرفه معامله کنند و سودهای چند درصدی با اهرم تجربه نمایند. از طرف مقابل ممکن است برخی از افراد تمایل به سهام داری داشته باشند و بخواهند یک سرمایه‌گذاری مولد در بلند مدت تجربه کنند که در این صورت سراغ سهام DPS محور با P/E پایین خواهند رفت. به همین دلیل نمی‌توان گفت که بازار بورس ایران مختص چه کسانی است، بلکه باید گفت کدام بخش از بازار سهام برای چه شخصی مناسب است.

1. افرادی که ریسک پذیری کمی دارند و به دنبال سود پایدار و بدون ریسک هستند می‌توانند از اوراق اخزا و همچین پروژه‌های کراند فاندینگ استفاده کنند که سود سالانه آن ها 38 تا 70 درصد بدون ریسک است. برخی از افراد سرمایه‌گذاری بلند مدت بدون ریسک را اوراق دولتی اسلامی می‌دانند.
2. افرادی که ریسک پذیری متوسط دارند می‌توانند از سهام بورس و صندوق های سهامی برای سرمایه‌گذاری کوتاه مدت استفاده کنند.
3. افرادی که ریسک پذیری بالایی دارند می‌توانند از سهام‌های بازار پایه و فرابورس برای معامله‌گری استفاده کنند. دقت کنید که این بازار بازیگر محور و مختص افراد حرفه‌ای است.

اصول تریدرهای حرفه‌ای که از سبک‌های معاملاتی پیشرفته استفاده می‌کنند، در بازار ارز دیجیتال نیز معاملات خوبی تجربه خواهند کرد. از طرف مقابل سرمایه گذارانی که اطلاعات فاندامنتال مناسبی دارند در بازار ارز دیجیتال نیز عملکرد بسیار خوبی خواهند داشت. در صورتی که تحلیل فاندامنتال و تکنیکال شما در سطح حرفه‌ای نیست، به شما توصیه می‌کنیم که از روش‌های کم ریسک مانند معامله روی لیدر اصلی بازار دیجیتال یعنی بیت کوین استفاده کنید. سرمایه‌گذاری روی ارزهای دیجیتال بسیار تخصصی است و بدون تمرکز چنین کاری انجام ندهید.

نکات مهم پیش از ورود به بازار بورس و ارز دیجیتال

1. در بازارهای مالی قطعیت وجود ندارد در نتیجه مدیریت ریسک و مدیریت سرمایه مهم‌ترین ارکان آن است. به هیچ وجه از مدل‌های قطعی فاندامنتال یا تکنیکال پیروی نکنید، چرا که احتمال تغییر پارادایم همیشه وجود دارد.
2. اهمیت دانش مالی برای ورود به هر بازار به صورت جامع تعریف می‌شود، به شرطی که دیدگاه شما کامل باشد. اگر بخواهیم یک روش تحلیلی مانند اندیکاتور، اسیلاتور، گزارش خوانی و مواردی از این دست را به صورت تک بعدی فرا گیرید، نتیجه خوبی به دست نخواهید آورد.
3. روانشناسی سرمایه‌گذاری را جدی بگیرید و به این موضوع توجه کنید، بازارهای مالی همواره فشار عصبی و ذهنی بالایی دارند. اگر برای ورود به بازارهای مالی ذهن خود را آماده نکرده باشید، احتمال نتیجه خوب گرفتن بسیار کم خواهد بود.
4. اگر فکر می‌کنید با ۱۰ میلیون تومان و اهرم ۱۰۰ می‌توانید هفته بعد میلیاردر شوید، بازار با “لیکوئید” کردن حسابتان درس سختی به شما می‌دهد. سود مستمر حاصل صبر است، نه قمار. سرمایه‌گذاری هوشمند به معنی تخمین سود یک استراتژی با بک تست معتبر است و نه تخمین سود براساس استراتژی‌های اینستاگرامی.

استراتژی پیشنهادی برای معامله‌گری در بازار بورس و ارز دیجیتال

یکی از استراتژی‌های کم ریسک در بازارهای مالی حضور در چند بازار به صورت ترکیبی است. در این روش شما در بازار ارزهای دیجیتال به دلیل نوسانات خوب، ترید انجام می‌دهید و سود آن را به حساب بورس خود منتقل می‌کنید. ماهیت بازار بورس ایران سرمایه‌گذاری بلند مدت و ماهیت بازار کریپتوکارنسی استفاده از موقعیت‌های جذاب کوتاه مدت است. فرق بورس و ارز دیجیتال در استراتژی سرمایه‌گذاری هر شخص است، چرا که اصول اولیه بازار رمز ارز یا بورس مشابه هم است.

آیا ارزهای دیجیتال را می‌توان در بورس معامله کرد؟

بله، صندوق‌های ETF ارز دیجیتال به تصویب بورس و بانک مرکزی رسیده است و به زودی پذیره‌نویسی اولیه آن اطلاع رسانی خواه شود. توجه داشته باشید که قبل از خرید و فروش هر صندوق پرتفوی ارز دیجیتال آن را به لحاظ بنیادی بررسی کنید.

کدام ارزهای دیجیتال صندوق قابل معامله در بورس دارند؟

ارزهای دیجیتال که مارکت کپ بزرگ و همچنین اعتبار بین المللی خوبی دارند، معمولا توسط نهادهای بین‌المللی برای صندوق‌های قابل معامله انتخاب خواهند شد. از معروف‌ترین آن ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

• بیت کوین
• اتریوم
• ترون
• بایننس کوین
• تتر و دای

چه مقدار سرمایه برای شروع لازم است؟

برای معامله‌گری در بازار بورس ایران حتی با 100 هزار تومان می‌توانید سرمایه‌گذاری انجام دهید. البته برخی از صندوق‌های بورسی و اغلب سهام قابل معامله حداقل 500 هزار تومان مبلغ اولیه برای معامله نیاز دارند. در بازار ارز دیجیتال نیز با یک دلار می‌توانید خرید و فروش ارزهای دیجیتال را انجام دهید.

بازار بورس برای سرمایه‌گذاری بهتر است یا بازار ارزهای دیجیتال؟

پاسخ این سوال به ریسک پذیری، روانشناسی هر شخص و قدرت تحلیل تکنیکال و فاندامنتال او بستگی دارد. در صورتی که یک تریدر تازه کار هستید، می‌توانید با بازار بورس ایران شروع کنید و اگر یک تریدر خبره هستید، بازار ارز دیجیتال می‌تواند فضای مناسبی برای محک زدن خودتان باشد. 

منابع:

https://amoozesh-boors.com/fa/article/mark-douglas?utm_source=chatgpt.com

https://www.investopedia.com/analyze-crypto-6456223?utm_source=chatgpt.com