روانشناسی ترید چیست؟
ارز دیجیتال
/۱۳ بهمن، ۱۴۰۴
۱۳ بهمن، ۱۴۰۴
روانشناسی ترید به دنبال ساختاردهی ذهن معاملهگران هنگام درگیری با احساسات است. اصولا بازارهای مالی با دو احساس ترس و طمع مدیریت میشود. بازارهای مالی ریزشی از ترس تغذیه میکنند و بازارهای صعودی از طمع رشد میکنند. در روانشناسی ترید ما به دنبال آن هستیم که ذهن و شرایط جسمی خود را به نحوی مدیریت کنیم که بهترین عملکرد را داشته باشیم. روانشناسی ترید در تمامی بازارهای مالی و بازارهای کالایی قابل استفاده است و محدود به معاملهگری نخواهد بود.
اهمیت روانشناسی ترید برای تریدرها + مزایای روانشناسی ترید
روانشناسی ترید تنها به بهبود بازدهی معاملات شما کمک نخواهد کرد. بلکه براساس تجربه شخصی روانشناسی ترید به شما کمک میکند که آرامش بیشتری داشته باشید. زمانی که با ماهیت Fomo آشنایی داشته باشید، با سقف جدید زدن بیت کوین خودتان را کنترل میکنید و از ترس جا ماندن داخل بازار نخواهید شد. در ادامه سعی میکنیم برخی از مهمترین اهمیت و مزایای روانشناسی ترید در فارکس، بازار کریپتو و بورس تهران را به شما منتقل کنیم.
- پایبندی به استراتژی و افزایش نظم معاملهگری
روانشناسی ترید همواره برای شما مانند یک ترمز معاملاتی است و به شما اجازه نمیدهد که هر زمان وارد ترید شوید. افرادی که با روانشناسی معاملاتی آشنا میشوند معمولا عملکرد بهتری در معاملهگری دارند. به همین دلیل است که حتی برخی از تریدرهای باسابقه نیز از روانشناسی ترید صوتی در قالب پادکست روزانه استفاده میکنند. چرا که تکرار و تمرین پارامترهای روانشناسی معاملهگری به بهینهسازی استراتژی و عملکرد شخصی آنها کمک میکند.
- توانایی مدیریت بحران در شرایط سخت
اگر تریدر باشید سابقه ضررهای هنگفت و همچنین سودهای رویایی دارید. معمولا در ضررهای بزرگ زمانی که باید ضرر را بپذیرید و با روند همراهی کنید از معامله به دلیل ترس خارج میشوید و پس از آن روند در جهت معامله شما تغییر خواهد کرد. از طرف مقابل زمانی که در سودهای رویایی هستید، آنقدر ترید خود را باز نگه میدارید تا روند تغییر کند و همه سود خود را از دست دهید. مطالعه کتاب روانشناسی ترید به شما کمک میکند که در زمان بحران عملکرد به مراتب حرفهایتری از خود بروز دهید.
- بهینهسازی برآیند معاملات به صورت قابل توجه
به عنوان یک محقق حوزه روانشناسی ترید، بعد از بررسی بیش از 500 استیتمنت به این نتیجه رسیدم روانشناسی ترید، به تنهایی میتواند “Net Profit” معامله گران را افزایش دهد. این موضوع را زمانی درک خواهید کرد که تعداد معاملات و همچنین مدت زمان حضور آنها در هر معامله را بررسی کنید. معمولا معاملات زیانده آن ها در کوتاهترین زمان ممکن بسته میشود و از طرف مقابل معاملات سودده آنها برای مدت زمان بیشتری باز خواهد بود که در نهایت برآیند معاملاتی آنها بهینه خواهد شد.
- افزایش تمرکز و بهینهسازی سیستم معاملاتی
اهمیت روانشناسی ترید به دلیل افزایش تمرکز و بهبود قدرت تحلیلگری معاملهگران همیشه مورد بحث و گفتگو است. کافی است روانشناسی ترید از مارک داگلاس را مورد مطالعه قرار دهید با تمرینات مختلف برای افزایش تمرکز و بهینهسازی سیستم معاملاتی آشنا شوید. هدف از روانشناسی ترید بهینهسازی فرایند تصمیمگیری کاربران است که در این بین به افراد تکنیکهای افزایش تمرکز نیز آموزش داده میشود تا عملکرد آنها به صورت قابل توجه بهینه گردد.
- آشنایی با تلههای فکری و روانشناسی بازار
عموما معاملهگران آماتور روی استراتژیهای ترید مانند الگوی کندل استیک، اندیکاتور و حتی پرایس اکشن سبک البروکس تمرکز دارند و میخواهند در مدت زمانی کوتاه بهترین استراتژی ترید را پیادهسازی کنند. اما تریدرهای حرفهای تمام تمرکز خود را روی تلههای فکری و همچنین ضعفهای روانشناسی تکرار پذیر میگذارند. موارد زیر تلههای فکری هستند که هر تریدری ممکن است در آن گرفتار شود.
| نام تله فکری (Mental Trap) | نشانهها و علائم بالینی در تریدر | پادزهر و استراتژی مبارزه (Action Plan) |
| ترس از دست دادن (FOMO) | – ورود هیجانی روی کندلهای سبز بلند – حس پشیمانی شدید با دیدن رشد بازار – چک کردن قیمت هر ۲ دقیقه یکبار- برخی موارد از ترس از دست دادن سود خود معاملات سودده خود را زودتر از رسیدن قیمت به TP میبندند. | – قانون ۱۰ دقیقه: قبل از هر ترید هیجانی، ۱۰ دقیقه از سیستم دور شوید و به بررسی استراتژی معاملاتی خود بپردازید. – ورود لیمیت: فقط روی سطوح از پیش تعیین شده اردر بکارید، نه در قیمت مارکت. |
| لنگر انداختن (Anchoring Bias) | – اصرار بر قیمت خرید اولیه حتی با تغییر روند – جمله معروف: «قبلاً ۶۰ هزار بود، الان ۵۰ هزاره پس ارزونه» – نادیده گرفتن ساختار جدید بازار به خاطر قیمتهای قدیمی- این تکنیک در بازار بورس ایران با استفاده از تبلیغات کانالهای سیگنال دهی و تارگت کردن یک قیمت بالا انجام میشود. | – تحلیل از صفر: چارت را پاک کنید و فرض کنید هیچ پوزیشنی ندارید؛ آیا الان میخرید؟ – تمرکز بر ساختار: به جای «قیمت»، به «توالی سقف و کف» توجه کنید.- استراتژی معاملاتی شما شامل ورود به این روند میشود یا نه؟ |
| ترید انتقامی (Revenge Trading) | – افزایش حجم بلافاصله بعد از استاپ خوردن – ورود بدون ستاپ فقط برای «پس گرفتن پول» – احساس خشم شخصی نسبت به مارکت میکر یا بروکر | – قانون خاموشی: بعد از هر ضرر سنگین یا ۳ ضرر متوالی، پلتفرم را تا ۲۴ ساعت ببندید. – کاهش حجم: ترید بعدی را با نصف ریسک استاندارد باز کنید. |
| سوگیری تأیید (Confirmation Bias) | – نادیده گرفتن اخبار منفی و بزرگنمایی اخبار مثبت – دنبال کردن تحلیلگرانی که فقط نظر شما را تایید میکنند – جابجا کردن حد ضرر (Stop Loss) با امید واهی | – وکیل مدافع شیطان: عمداً دنبال ۳ دلیل بگردید که چرا تحلیلتان غلط است. – چکلیست ورود: اگر تمام شروط استراتژی تیک نخورد، حق ورود ندارید. |
| توهم کنترل (Illusion of Control) | – تحلیل بیش از حد (Analysis Paralysis) – استفاده از ۱۰ اندیکاتور همزمان برای اطمینان کاذب – عدم پذیرش اینکه بازار احتمالات است، نه قطعیت | – سادگی چارت: حذف ابزارهای اضافی و تمرکز بر پرایس اکشن خالص. – پذیرش ریسک: قبل از کلیک، با صدای بلند بگویید: «ممکن است این ترید ضرر شود و من میپذیرم». |
| اثر اخیرگرایی (Recency Bias) | – ترس از ورود به معامله خوب چون ترید قبلی ضرر داشته – اعتماد به نفس کاذب چون ۳ ترید آخر سود بوده – قضاوت استراتژی براساس نتایج امروز | – دید هلیکوپتری: به وینریت (Win-rate) ماهانه و فصلی نگاه کنید، نه روزانه. – بکتست: اعتماد به سیستم را از طریق بکتست به دست آورید، نه ترید آخر.- به یاد داشته باشید که برای مارکت مهم نیست چند پوزیشن قبلی شما سودده بوده یا ضررده. چرا که سرمایه شما در مقایسه با مارکت ناچیز است. |
| هزینه غرقشده (Sunk Cost) | – باز نگه داشتن پوزیشن منفی چون «حیف است الان ببندم» – میانگین کم کردن (Martingale) در ضرر – امید به بازگشت بازار بدون دلیل فنی | – استاپ لاس سخت: حد ضرر را در سیستم ست کنید و دست نزنید. – برش سریع: اولین ضرر، بهترین ضرر است؛ اجازه ندهید تبدیل به فاجعه شود. |
- جلوگیری از ترید زیاد (Over Trade)
اگر به یک مشاوره و منتور ترید مراجعه نمایید، در مورد اهمیت روانشناسی ترید و نحوه جلوگیری آن از “Over Trad” ساعتها گفتگو خواهید کرد. چه معاملهگری که در چرخه سود قرار دارد و چه معاملهگری که در چرخه ضرر قرار گرفته است، با ترید بسیار زیاد حساب معاملاتی خود را نابود میکند. از مهمترین اهداف روانشناسی ترید، مدیریت تعداد معاملات روزانه با بالاترین تمرکز و مبتنی بر استراتژی است.
شرایط کاربرد روانشناسی ترید
با مشاهده کردن چند ویدیوی آموزشی درباره روانشناسی ترید یا مطالعه بهترین کتاب روانشناسی ترید شما نمیتوانید اصول آن را اجرا کنید. چرا که در زمان بحران و شرایط حساس به صورت ناخودآگاه رفتارهای اشتباه خود را تکرار میکنید. برای جلوگیری از چنین چرخه باطلی میتوانید موارد زیر را به صورت اصولی و کاربردی دنبال کنید. توجه نمایید که تکرار مهمترین قانون برای بهینهسازی پارامترهای ترید است.
1. ژورنال معاملاتی داشته باشید تا بدانید که چه زمانی با ترس و چه زمانی با طمع مواجه میشوید. حتی میتوانید به صورت بسیار ساده یک کانال اختصاصی برای خود ایجاد کنید و در مورد معاملات خود ویس ضبط نمایید.
2. ورزش منظم داشته باشید و برای ترید با تمرکز بالا حتما چرخه زمانی تعریف کنید. به عنوان مثال هر 45 دقیقه مطالعه یا بررسی بازار نیاز به 15 دقیقه استراحت دارد. شاید این موارد ساده به نظر برسد؛ اما در استفاده از پارامترها و قوانین روانشناسی ترید بسیار تاثیرگذار است.
3. احساس انتقام از بازار، یک شبه پولدار شدن، اعتماد به نفس به خاطر چند معامله سودده پشت سر هم و مواردی از این دست را به صورت مکتوب و ساختارمند برای خود تعریف کنید. شناخت احساسات در زمان ترید از مهمترین مفاهیمی است که در تعریف روانشناسی ترید میتوان به آن تکیه کرد.
4. در صورتی که ریسک سیستماتیک و غیرسیستماتیک به صورت قابل توجه در حال افزایش است به جای تمرکز روی روشهای تکنیکال و فاندامنتال باید تمرکز خود را روی روانشناسی ترید قرار دهید.
راهکارهای مهم پرورش ذهنیت ترید
در روانشناسی معاملهگری ما میآموزیم که ذهنیت تریدرها بسیار مهمتر از استراتژی معاملاتی آنها است. چرا که با یک ذهنیت نامناسب شما توانایی تفکر نخواهید داشت و در نتیجه نمیتوانید استراتژی مناسبی برای معاملات خود تعریف کنید.
- لایف استایل مناسب روزانه ترید داشته باشید و براساس آن روز خود را شروع کرده و به پایان برسانید.
- حتما قبل از شروع معاملات خود یک مدیتیشن انجام دهید. چرا که داشتن ذهن آرام به شما کمک خواهد کرد که معاملات خود را به درستی مدیریت کنید.
- ژورنالنویسی داشته باشید و پارامترهای مختلف آن را مرور کنید تا متوجه شوید که در چه زمانی بیشترین میزان احساسات را تجربه میکنید.
- برخلاف باور تریدرهای آماتور شما باید با دید منفی به بازار نگاه کنید و همیشه معاملات خود را با ریسک کم انجام دهید.
- نقاط قوت و نقاط ضعف استراتژی خود را به صورت روزانه مرور کنید تا بدانید که در چه روندهایی نباید معامله کنید و در چه روندهایی میتوانید ریسک معاملاتی خود را افزایش دهید.
- از یک تحلیلگر حرفهای بخواهید که مشکلات روانشناسی ترید، شما را مشخص کند و در رفع آنها برای شما برنامهریزی انجام دهد. توجه داشته باشید که این بخش نیازمند یک دید سوم شخص و درک استراتژی ترید است.
احساساتی که در ترید باید کنترل کرد
بسیاری از مدرسین زرد، روانشناسی ترید را در دو کلمه «ترس» و «طمع» خلاصه میکنند؛ اما واقعیت بازار پیچیدهتر است. در اتاقهای ترید حرفهای، ما با احساسات پنهانیتری میجنگیم که اگر شناسایی نشوند، مثل موریانه حساب معاملاتی را از درون میخورند. کنترل این چهار احساس، فرق بین یک معاملهگر آماتور و حرفهای است:
۱. سرخوشیِ کاذب (Euphoria)؛ قاتل خاموش
خطرناکترین لحظه برای یک تریدر، لحظه ضرر نیست؛ بلکه لحظهای است که سه ترید مثبت پشت سر هم داشته است. در این حالت، هورمون دوپامین باعث میشود احساس کنید «شکستناپذیر» هستید و بازار را «کشف» کردهاید.
- تجربه عملی: درست در همین نقطه است که تریدر مدیریت سرمایه را فراموش میکند، حجم را دو برابر میکند و با یک اصلاح کوچک بازار، سود یک ماه تلاش را در چند دقیقه از دست میدهد.
- راهکار: بعد از هر “Win Streak” (زنجیره برد)، حجم معاملات بعدی را عمداً نصف کنید تا هیجان فروکش کند.
۲. فلجِ تحلیل (Analysis Paralysis)
این احساس ناشی از کمالگرایی است. تریدر میترسد اشتباه کند، بنابراین آنقدر دنبال تاییدیه میگردد (تلاقی فیبوناچی، واگرایی RSI، کراس مووینگها و…) که موقعیت از دست میرود.
- تجربه عملی: تریدری که در کفِ قیمت نخریده، حالا که قیمت ۲۰ درصد رشد کرده، در سقف قیمت و با ترس جا ماندن وارد میشود.
- راهکار: بپذیرید که ترید یعنی مدیریت احتمالات، نه پیشگویی آینده. هیچ ستاپی ۱۰۰٪ نیست. با یک چکلیست ۳ گزینهای وارد شوید و نتیجه را به بازار بسپارید.
۳. امید واهی (Hopium)
سمیترین احساس در ضرر، «امید» است. وقتی پوزیشن وارد ضرر میشود و ساختار تکنیکال فیل (Fail) شده، تریدر به جای خروج، شروع به دعا کردن میکند یا در اخبار به دنبال یک دلیل فاندامنتال میگردد تا ماندنش در معامله را توجیه کند.
- تجربه عملی: جمله «برمیگرده» تا به حال میلیونها دلار را در بازارهای مالی دود کرده است.
- راهکار: بازار به امیدواری شما اهمیتی نمیدهد. اگر قیمت به حد ضرر (Stop Loss) رسید، یعنی تحلیل اشتباه بوده است. خروج کرده و مانیتور را خاموش کنید.
۴. خشم از بازار (Market Anger)
وقتی استاپ شما زده میشود و دقیقاً بعد از آن قیمت در جهت تحلیل شما حرکت میکند، احساسی شبیه به خیانت یا دزدی به سراغتان میآید. انگار بازار با شما دشمنی شخصی دارد.
- تجربه عملی: این خشم باعث میشود برای «انتقام» و «اثبات حقانیت خود»، بلافاصله و بدون ستاپ وارد معامله بعدی شوید.
- راهکار: درک کنید که مارکت میکر حتی اسم شما را هم نمیداند. بازار یک جریان نقدینگی بیرحم است، نه یک موجود زنده که بخواهد شما را اذیت کند.
روش های تقویت ذهنیت معاملهگری
در صورتی که مفاهیم اقتصاد رفتاری و همچنین روانشناسی معاملهگری را به صورت مکمل بررسی کنید، متوجه خواهید شد که تمرین و تکرار تنها راه پایبندی به اصول روانشناسی ترید است. در نتیجه، اگر به دنبال تقویت ذهنیت معاملهگری هستید، به جای تمرکز روی روانشناسی زرد و امید بیجا موارد زیر را تمرین و تکرار کنید.
- قبل از شروع، بدترین اتفاق را تصور کنید
همیشه قبل از اینکه دکمه خرید را بزنید، با خودتان روراست باشید: «اگر این معامله خراب شود و این مقدار پول را از دست بدهم، آیا میتوانم آرامشم را حفظ کنم؟» اگر پاسخ منفی است، یعنی دارید با پول زیادی ریسک میکنید. وقتی از قبل ضرر را بپذیرید، در حین معامله دیگر استرس ندارید.
- به کیفیت کار نمره بدهید، نه به مقدار سود
بزرگترین اشتباه این است که مدام موجودی حسابتان را چک کنید. به جای آن، روی درست عمل کردن تمرکز کنید.
- اگر طبق قانون عمل کردید ولی ضرر شد، به خودتان آفرین بگویید.
- اگر شانسی و بدون دلیل وارد شدید و سود کردید، خوشحال نباشید، چون این سود شانسی بعداً از دست میرود.
- هدف شما باید «معامله صحیح» باشد، پول به دنبال آن میآید.
- گذشته را شخم بزنید (تست کردن استراتژی)
ترس از آینده، به خاطر این است که گذشته را نمیشناسید. آخر هفتهها وقت بگذارید و روش معاملاتی خودتان را روی نمودارهای ماههای قبل تست کنید. وقتی با چشم خودتان ببینید که روش شما در درازمدت سودآور بوده است، دیگر با دیدن یک ضرر کوچک نمیترسید و دست و پایتان را گم نمیکنید.
- گاهی اصلاً معامله نکنید!
قدرت یک معاملهگر فقط در خرید و فروش نیست، بلکه در «ترید نکردن» است. روزهایی که حالتان خوب نیست یا بازار گیجکننده است، سیستم را خاموش کنید. یاد بگیرید که تماشاچی بودن هم بخشی از شغل ماست. کسی که بتواند جلوی خودش را بگیرد و در بازار بد وارد نشود، یک حرفهای واقعی است.
- نگاهتان را بلندمدت کنید
فرض کنید صاحب یک کارگاه نجاری هستید؛ آیا با اشتباه و شکستن یک پنجره چوبی، کل مغازه را میبندید؟ قطعاً نه. در ترید هم هر ضرر، فقط یک هزینه جزئی برای کسبوکار شماست. به جای اینکه نگران نتیجه یک معامله باشید، به نتیجه ۱۰۰ معامله آخرتان نگاه کنید. اگر برآیند کلی مثبت است، یعنی مسیر را درست میروید.
بهترین کتاب های روانشناسی ترید
- معاملهگر منضبط اثر مارک داگلاس؛ این کتاب الفبای روانشناسی بازار است و به شما یاد میدهد چرا ذهنیت برنده مهمتر از تحلیل تکنیکال است. (نشر چالش)
- تحلیل تکنیکال، بنیادی یا ذهنی اثر مارک داگلاس؛ شاهکاری که ادامه کتاب قبلی است و روی حذف ترس و رسیدن به وضعیت “بیخیالی هوشمندانه” تمرکز دارد. (نشر مهربان)
- بهترین بازنده برنده میشود اثر تام هوگارد؛ کتابی جدید با نگاهی متفاوت که به شما میآموزد برخلاف اکثریت، چطور بازنده خوبی باشید تا در نهایت سود کنید. (نشر چالش)
- جادوگران بازار نوین اثر جک شواگر؛ مجموعهای از مصاحبههای واقعی با تریدرهای افسانهای که نشان میدهد راز موفقیت آنها کنترل ذهن است نه جادوی ریاضی. (نشر چالش)
- مربی معاملهگری روزانه اثر برت استینبارگر؛ شامل ۱۰۱ درس کوتاه و کاربردی که مثل یک مربی خصوصی در روزهای سخت کنار شماست تا احساساتتان را مدیریت کنید. (نشر آراد)
- هفت گناه کبیره در بورس اثر روث روزولت؛ بررسی دوازده ویژگی شخصیتی و عادت رفتاری که برای بقا و موفقیت در بازارهای مالی ضروری هستند. (نشر مهربان)
سوگیریهای شناختی در ترید چه هستند؟
اینها باگهای ذهنی هستند که واقعیت بازار را تحریف میکنند؛ مثل «سوگیری تایید» که فقط اخبار موافق تحلیلتان را میبینید. شناخت این تلهها به شما کمک میکند تا تصمیمات را بر اساس منطق چارت بگیرید، نه توهمات ذهنی.
چگونه میتوان ریسک در ترید را بهتر مدیریت کرد؟
مدیریت ریسک فقط استاپلاس نیست، بلکه «کنترل حجم» است. حجم را طوری تنظیم کنید که با هر ضرر، نهایتا ۱٪ از سرمایه درگیر شود. این فرمول بقای شماست تا حتی با اشتباهات پیاپی هم از بازار حذف نشوید.
نقش نظم و ثبات در معاملات چیست؟
نظم یعنی اجرای بیچونوچرای استراتژی، حتی وقتی هیجان دارید. سود مستمر و کم، بسیار ارزشمندتر از سودهای انفجاری و شانسی است. نظم، ترید را از یک قمار خطرناک به یک بیزینس قابل پیشبینی و حرفهای تبدیل میکند.
چطور بعد از ضرر سنگین دوباره به بازار برگردیم؟
بازگشت سریع بزرگترین اشتباه است. ابتدا چند روز از چارت دور شوید تا خشم فروکش کند. سپس با حجم بسیار کم (یکدهم حالت عادی) شروع کنید تا اعتماد به نفس از دست رفته با سودهای کوچک، آرام آرام بازسازی شود.
بهترین روش برای کنترل احساسات حین معامله چیست؟
نوشتن «ژورنال معاملاتی» حین ترید معجزه میکند. وقتی احساس ترس یا طمع دارید، آن را روی کاغذ بنویسید. همین عمل ساده، بار روانی را از مغز تخلیه کرده و منطق شما را دوباره فعال میکند.
منابع:
https://www.forex.academy/the-psychology-of-trading-best-books-on-forex-trading-mindset/?utm_source=chatgpt.com
https://www.1215daytrading.com/10/best-trading-psychology-books/?utm_source=chatgpt.com
